ต้องมีเงินเท่าไร ถึงจะเกษียณได้อย่างสบาย ? 

บทสรุป สำหรับคนไม่มีเวลา …

• เงินที่ต้องใช้เพื่อเกษียณไม่ได้เริ่มจากคำถามว่า “ต้องมีเงินกี่ล้าน” แต่เริ่มจาก “เราอยากใช้ชีวิตแบบไหนหลังเกษียณ” เพราะค่าใช้จ่ายของแต่ละคนแตกต่างกัน และเป้าหมายเงินลงทุนควรสะท้อนรูปแบบชีวิตที่ต้องการ

• เวลาในการลงทุนสำคัญกว่าการรอหาจังหวะที่สมบูรณ์แบบ การเริ่มต้นเร็ว เปิดโอกาสให้พลังของผลตอบแทนทบต้นทำงาน และลดความกดดันในการต้องหาผลตอบแทนสูงในอนาคต

• การลงทุนเพื่อเกษียณไม่ใช่การแข่งขันเพื่อชนะตลาด แต่คือการสร้างเงินให้พอสำหรับชีวิตที่ต้องการ พอร์ตที่ดีไม่จำเป็นต้องซับซ้อนที่สุด แต่ต้องเป็นพอร์ตที่เหมาะกับเราและถือได้ในระยะยาว

ช่วงนี้มีคนถามผมค่อนข้างบ่อยว่า ถ้าอยากเกษียณอย่างสบายจริง ๆ ต้องมีเงินสักกี่ล้านบาท บางคนตั้งเป้าไว้ 10 ล้านบาท บางคนคิดว่าต้องมี 30 ล้านบาท ขณะที่บางคนก็ไม่แน่ใจเลยว่าตัวเองควรตั้งเป้าหมายไว้ที่เท่าไร 

ผมคิดว่าคำถามนี้น่าสนใจ เพราะแม้การลงทุนเพื่อเกษียณจะเป็นเรื่องสำคัญที่สุดเรื่องหนึ่งในชีวิต แต่ด้วยความที่มันไม่ได้เร่งด่วนเหมือนค่าผ่อนบ้าน ค่าเทอมลูก หรือค่าใช้จ่ายประจำวัน เราจึงมักปล่อยให้เรื่องนี้เป็นปัญหาของตัวเองในอนาคต และหวังว่าวันหนึ่งเมื่อพร้อมค่อยกลับมาคิดเรื่องนี้อีกที (ซึ่งส่วนใหญ่สุดท้ายจะไม่ได้กลับมาลงมือ หรือมาเมื่อสายเกินไปแล้ว) 

และบอกได้เลยว่า

ส่วนใหญ่ยังมองในมุมของการ “เก็บเงิน” ให้ได้ตามเป้า ไม่ใช่การลงทุน 

ยิ่งในปัจจุบันที่ลำพังเพียง การเอาตัวให้รอดในยุคการเปลี่ยนแปลง ยากขึ้นทุกที ไหนจะมี AI มา Disrupt แย่งงานอีก การเกษียณจึงดูเป็นเรื่องไกลตัวขึ้นไปอีก 

แต่จริง ๆ แล้ว การวางแผนเกษียณ และเริ่มลงมือทำอาจง่ายกว่าที่หลายคนคิด เพราะคำตอบไม่ได้เริ่มต้นจากคำถามว่า “ต้องมีเงินกี่ล้าน” แต่เริ่มจากคำถามที่ง่ายกว่านั้นมาก นั่นคือ เราอยากใช้ชีวิตแบบไหนหลังเกษียณ ?  

คนที่มีความสุขกับชีวิตเรียบง่าย ใช้เงินเดือนละ 50,000 บาท ย่อมมีเป้าหมายที่แตกต่างจากคนที่ต้องการใช้เงินเดือนละ 200,000 บาท เช่นเดียวกับคนที่อยากท่องเที่ยวปีละหลายครั้ง ย่อมต้องการเงินไม่เท่ากับคนที่ใช้ชีวิตส่วนใหญ่กับครอบครัวอยู่ที่บ้าน 

ดังนั้น ก่อนจะถามว่าต้องมีเงินกี่ล้าน อาจต้องถามตัวเองก่อนว่า เราอยากมีชีวิตแบบไหนในวันที่ไม่ต้องทำงานแล้ว 

จำนวนเงินที่ต้องมี แบบง่าย ๆ ก็คำนวณจากค่าใช้จ่าย 

คิดแบบรวดเร็ว คือการนำค่าใช้จ่ายรายปีมาคูณด้วย 25 เท่า ซึ่งเป็นแนวคิดที่ต่อยอดมาจาก 4% Rule 

ถ้าต้องการใช้เงินประมาณ 50,000 บาทต่อเดือน หรือประมาณ 600,000 บาทต่อปี ก็อาจต้องมีเงินลงทุนประมาณ 15 ล้านบาท หากต้องการใช้เงินเดือนละ 100,000 บาท ตัวเลขก็อาจขยับขึ้นไปอยู่ที่ประมาณ 30 ล้านบาท 

แน่นอนว่า ตัวเลขเหล่านี้ไม่ใช่สูตรสำเร็จ และไม่ได้หมายความว่าทุกคนจะต้องมีเงินเท่านี้จึงจะเกษียณได้ เพราะชีวิตจริงมีตัวแปรอีกมาก ทั้งเรื่องเงินเฟ้อ รายได้อื่น สวัสดิการ หรือรูปแบบการใช้ชีวิตที่เปลี่ยนแปลงไปตามเวลา 

แต่สิ่งที่สำคัญกว่าตัวเลข คือการมีเป้าหมายที่ชัดเจน 

เพราะคนที่ไม่มีเป้าหมาย ย่อมไม่มีทางรู้ว่ากำลังเดินเข้าใกล้หรือห่างออกจากความฝันของตัวเอง 

เวลาที่มากพอ สำคัญกว่าผลตอบแทนที่หวือหวา 

สิ่งที่ผมสังเกตเห็นจากนักลงทุนจำนวนมาก คือเรามักให้ความสำคัญกับการเลือกหุ้นตัวที่ดีที่สุด มากกว่าการเริ่มต้นให้เร็วที่สุด 

บางคนใช้เวลาหลายปีศึกษาหุ้น อ่านข่าว ดูคลิป วิเคราะห์เศรษฐกิจ แต่สุดท้ายกลับยังไม่ได้เริ่มลงทุนจริงจังเสียที เพราะรู้สึกว่าตัวเองยังไม่พร้อม หรือยังหาวิธีที่สมบูรณ์แบบไม่ได้ 

แต่ในโลกของการลงทุน เวลาอาจมีค่ามากกว่าความสมบูรณ์แบบ 

คนที่เริ่มต้นเร็วด้วยแผนธรรมดา ๆ อย่างเช่นการลงทุนในกองทุนรวมดัชนี อาจมีโอกาสไปได้ไกลกว่าคนที่ใช้เวลาหลายปีค้นหากลยุทธ์ที่ดีที่สุดเสียอีก  

สังเกตจากสถิติจาก JP Morgan ที่ยืนยันชัดเจนว่า ลงทุนก่อน มีโอกาสรวยกว่า โดยผลตอบแทนจากการเริ่มลงทุนและถือได้ 1 5 10 และ 20 ปีใด ๆ (Rolling return ตั้งแต่ปี 1950) ผลตอบแทน ต่อความเสี่ยงสูงขึ้นเรื่อย ๆ โดยสูงสุดถึงปีละ 18% ถ้าวางเงินที่ลงทุนได้ 20 ปี แถมด้วยการปิดโอกาสขาดทุนไปเลย และต่อให้จังหวะเข้าลงทุนแย่ที่สุด ในรอบ 2 ทศวรรษใด ๆ ยังเติบโตได้ถึง 6% ต่อปี ชนะเงินเฟ้อแน่นอน 

ผมชอบประโยคหนึ่งที่ว่า การได้เริ่ม สำคัญกว่าเริ่มเมื่อพร้อม 

เพราะในความเป็นจริง เราแทบไม่มีวันรู้สึกพร้อมแบบ 100% ได้ (เอาจริง ๆ ก็แทบจะทุกเรื่องแหละ)  

หลายคนมองว่าการลงทุนเป็นเรื่องซับซ้อน ต้องเลือกหุ้นให้เก่ง ต้องทำนายเศรษฐกิจให้ถูก หรือไม่ก็ต้องติดตามตลาดทุกวัน 

แต่ถ้าลองคิดดูดี ๆ นักลงทุนส่วนใหญ่ไม่ได้แข่งขันกับ Warren Buffett และไม่ได้ต้องการเอาชนะ Hedge Fund ระดับโลก 

สิ่งที่เรากำลังแข่งขันจริง ๆ คือเงินเฟ้อ และเวลาที่เหลืออยู่ก่อนเกษียณต่างหาก 

การปล่อยให้เงินนอนอยู่เฉย ๆ อาจดูปลอดภัยในระยะสั้น แต่ในระยะยาว เงินเฟ้อจะค่อย ๆ กัดกินกำลังซื้อของเราไปเรื่อย ๆ โดยที่เราแทบไม่รู้ตัว ค่าใช้จ่ายโรงพยาบาลปรับขึ้นอย่างน้อย ๆ ปีละ 6% เทียบกับดอกเบี้ย 0.25% เก็บเท่าไหร่ก็ไม่พอ  

ดังนั้น หลายครั้งการลงทุนไม่ใช่เรื่องของการรวยที่สุด แต่เป็นเรื่องของการไม่เสียโอกาสมากกว่า 

เพราะฉะนั้นเป้าหมายของคนที่ลงทุนเพื่อเกษียณสุข ไม่ใช่การชนะตลาด แต่ต้องการมีเงินมากพอที่จะใช้ชีวิตในแบบที่ต้องการ และไม่เป็นภาระของใครในวันที่หยุดทำงานแล้ว 

การเลือกมากไป ลึกไป อาจไม่ได้ดีที่สุด 

บางครั้งผมรู้สึกว่าโลกการลงทุนทุกวันนี้เต็มไปด้วยข้อมูลมากมายเสียจนทำให้หลายคนรู้สึกว่าการลงทุนเป็นเรื่องยาก 

มีทั้งหุ้นรายตัว ธีมการลงทุน กลยุทธ์ต่าง ๆ เครื่องมือใหม่ ๆ และข่าวสารที่เข้ามาตลอดเวลา จนบางครั้งเรากลับใช้เวลาไปกับการเลือกมากกว่าการลงมือทำ 

ถ้ามีนักลงทุนเอเลี่ยนจากต่างดาวมาดูโลก เขาอาจสงสัยว่าทำไมมนุษย์ถึงทำให้เรื่องง่ายกลายเป็นเรื่องยาก 

เพราะสุดท้ายแล้ว คนส่วนใหญ่ไม่ได้จำเป็นต้องมีพอร์ตที่ซับซ้อนที่สุด หรือเลือกหุ้นที่ดีที่สุดในโลก 

แต่ต้องมีพอร์ตที่เหมาะกับตัวเอง และสามารถอยู่กับมันได้ในระยะยาว 

พอร์ตที่ดีควรทำให้เรานอนหลับสบาย ไม่ใช่ทำให้ตื่นมาตีสามเพื่อดูตลาดฟิวเจอร์ส 

PTTV Takeaway 

การลงทุนเพื่อเกษียณอาจเป็นเรื่องสำคัญที่สุดเรื่องหนึ่งในชีวิต แต่เพราะมันไม่ได้เร่งด่วนเกินไปนี่แหละ ที่ทำให้หลายคนพลาด 

จริง ๆ แล้ว มันอาจง่ายกว่าที่เราคิด 

เราไม่จำเป็นต้องเลือกหุ้นที่ดีที่สุด ไม่จำเป็นต้องทำนายตลาด และไม่จำเป็นต้องเอาชนะใคร 

แค่เริ่มต้นด้วยพอร์ตที่เหมาะสม ลงทุนอย่างสม่ำเสมอ และให้เวลาได้ทำงาน 

เพราะสุดท้ายแล้ว นักลงทุนส่วนใหญ่ไม่ได้แพ้ตลาด แต่แพ้การไม่ได้เริ่มเสียมากกว่า