ภาษีหุ้นต่างประเทศ เรื่องที่ต้องรู้ แต่ไม่ควรกลัวจนพลาดโอกาสลงทุนทั่วโลก

ทุกวันนี้ การลงทุนในหุ้นต่างประเทศไม่ใช่เรื่องไกลตัวอีกต่อไป นักลงทุนไทยสามารถเป็นเจ้าของธุรกิจชั้นนำทั่วโลก รวมถึงกระจายพอร์ตไปยังประเทศและอุตสาหกรรมที่ตลาดหุ้นไทยไม่มีได้ง่ายขึ้นมาก แต่คำถามที่ตามมาเสมอคือ

ภาษีจากการลงทุนต่างประเทศมีอะไรบ้าง?

โดยหลักแล้ว นักลงทุนไทยควรรู้จักภาษี 3 กลุ่มใหญ่

1. ภาษีหัก ณ ที่จ่ายในประเทศที่เราไปลงทุน

ภาษีประเภทแรกเกิดขึ้นในประเทศต้นทาง โดยเฉพาะเมื่อเราได้รับเงินปันผล ตัวอย่างเช่น นักลงทุนไทยที่ได้รับเงินปันผลจากหุ้นสหรัฐฯ โดยทั่วไปอาจถูกหักภาษีในสหรัฐฯ 30% แต่หากยื่นแบบฟอร์ม W-8BEN และได้รับสิทธิตามอนุสัญญาภาษีซ้อนระหว่างไทยกับสหรัฐฯ อัตราภาษีเงินปันผลสำหรับนักลงทุนบุคคลทั่วไปอาจลดเหลือ 15%

ส่วนกำไรจากการขายหุ้น หรือ Capital Gain นักลงทุนต่างชาติที่ไม่ได้มีสถานะเป็นผู้มีถิ่นที่อยู่ทางภาษีของสหรัฐฯ โดยทั่วไปไม่ถูกเก็บภาษีกำไรจากการขายหุ้นในสหรัฐฯ อย่างไรก็ตาม กำไรดังกล่าวอาจยังมีภาระภาษีในประเทศไทยเมื่อนำเงินได้กลับเข้ามา 

กติกาของแต่ละประเทศแตกต่างกัน นักลงทุนจึงควรตรวจสอบประเทศต้นทางของหุ้นหรือกองทุนที่ลงทุนด้วย ไม่ควรใช้เกณฑ์ของสหรัฐฯ ไปเหมารวมกับทุกประเทศ

2. ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาของไทย

ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2567 เป็นต้นมา หากบุคคลมีเงินได้จากต่างประเทศในปีที่อยู่ในประเทศไทยรวมตั้งแต่ 180 วันขึ้นไป เมื่อนำเงินได้นั้นเข้ามาในประเทศไทย ไม่ว่าจะนำกลับในปีเดียวกันหรือปีถัดไป ก็ต้องนำมารวมคำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาในปีที่นำเงินเข้ามา (ภ.ง.ด. 90/91) (มาตรา 40(4))

เงินได้จากการลงทุนที่เกี่ยวข้อง ได้แก่

• กำไรที่เกิดขึ้นจริงจากการขายหลักทรัพย์
• เงินปันผล
• ดอกเบี้ย
• กำไรจากอัตราแลกเปลี่ยนในบางกรณี

คำสำคัญคือ ภาษีคิดจาก “เงินได้” หรือผลตอบแทนที่งอกเงยขึ้นมา ไม่ได้คิดจากเงินทั้งหมดที่โอนกลับ เพราะเงินต้นซึ่งเป็นทรัพย์สินเดิมของเราไม่ใช่เงินได้ใหม่ ตัวอย่างเช่น เรานำเงิน 1 ล้านบาทออกไปลงทุน แล้วขายหลักทรัพย์ได้เงินกลับมา 1.2 ล้านบาท ส่วนที่เป็นเงินได้โดยหลักคือกำไร 200,000 บาท ไม่ใช่เงินทั้งหมด 1.2 ล้านบาท

อย่างไรก็ตาม นักลงทุนต้องมีหลักฐานแยกเงินต้นและผลตอบแทนได้อย่างชัดเจน เช่น หลักฐานการโอนเงินออก รายการซื้อขาย รายงานเงินปันผล Statement จากโบรกเกอร์ และหลักฐานการนำเงินกลับเข้าประเทศไทย เพราะผู้เสียภาษีมีหน้าที่ประเมินและพิสูจน์ข้อเท็จจริงของตนเอง

หากเงินปันผลถูกหักภาษีในต่างประเทศมาแล้ว อาจนำภาษีที่จ่ายไว้มาใช้เป็นเครดิตภาษีในประเทศไทยได้ภายใต้เงื่อนไขของกฎหมายและอนุสัญญาภาษีซ้อน จึงควรเก็บเอกสารรับรองภาษีจากโบรกเกอร์หรือผู้ให้บริการไว้ด้วย

เงินได้ที่เกิดขึ้นก่อนวันที่ 1 มกราคม 2567 ยังคงอยู่ภายใต้หลักเกณฑ์เดิม นักลงทุนจึงควรเก็บ Statement ณ สิ้นปี 2566 ไว้เป็นหลักฐานแยกเงินลงทุนและผลตอบแทนในแต่ละช่วงเวลา

3. ภาษีกองมรดกของต่างประเทศ

ภาษีอีกประเภทที่ถูกพูดถึงมากคือภาษีกองมรดกของสหรัฐฯ หรือ U.S. Estate Tax

สำหรับบุคคลที่ไม่ได้เป็นพลเมืองและไม่มีภูมิลำเนาในสหรัฐฯ หากถือทรัพย์สินที่มีแหล่งในสหรัฐฯ ณ วันเสียชีวิต เช่น หุ้นของบริษัทที่จัดตั้งตามกฎหมายสหรัฐฯ อสังหาริมทรัพย์ในสหรัฐฯ หรือทรัพย์สินบางประเภท อาจเข้าข่ายภาษีกองมรดกของสหรัฐฯ

IRS ระบุว่า หากมูลค่าทรัพย์สินที่มีแหล่งในสหรัฐฯ ณ วันเสียชีวิตเกิน 60,000 ดอลลาร์ ผู้จัดการมรดกอาจมีหน้าที่ยื่นแบบ Form 706-NA ส่วนอัตราภาษีเป็นขั้นบันไดและมีอัตราสูงสุด 40% ไม่ได้หมายความว่ามูลค่าพอร์ตทั้งหมดจะถูกเก็บทันทีในอัตรา 40%

สิ่งสำคัญคือ ภาษีนี้พิจารณาทรัพย์สิน ณ วันเสียชีวิต ไม่ใช่เรียกเก็บเพราะเราเคยซื้อหรือเคยขายหุ้นสหรัฐฯ มาก่อน และการถือผ่านบัญชีรวมหรือ Omnibus Account ไม่ได้ทำให้ความเป็นเจ้าของที่แท้จริงของนักลงทุนหายไปโดยอัตโนมัติ

ลงทุนผ่านกองทุนส่วนบุคคล ต้องเสียภาษีหรือไม่?

คำตอบคือ โดยหลักแล้ว “เสียครับ”

กองทุนส่วนบุคคลแตกต่างจากกองทุนรวม เพราะทรัพย์สินในกองทุนส่วนบุคคลยังเป็นของผู้ลงทุนรายนั้น เพียงแต่มอบหมายให้บริษัทจัดการหรือผู้จัดการกองทุนเข้ามาบริหารแทน

ดังนั้น หากกองทุนส่วนบุคคลนำเงินไปลงทุนในต่างประเทศ ภาระภาษีของผู้ลงทุนโดยทั่วไปจะใช้หลักใกล้เคียงกับกรณีที่บุคคลนั้นออกไปลงทุนเอง เมื่อมีเงินได้จากต่างประเทศและนำกลับเข้าประเทศไทยตามเงื่อนไข ผู้ลงทุนยังต้องพิจารณานำเงินได้นั้นมารวมคำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา

อย่าสับสนระหว่าง “กองทุนส่วนบุคคล” กับ “กองทุนรวมไทย” เพราะโครงสร้างทางกฎหมายและผลทางภาษีอาจแตกต่างกัน

แล้วเราต้องกังวลแค่ไหน?

กังวลได้ครับ เพราะภาษีคือต้นทุนอย่างหนึ่งของการลงทุน แต่ไม่จำเป็นต้องกลัวจนไม่กล้าลงทุน ภาษีสามารถบริหารจัดการได้หลายทาง ดังนี้

ทยอยนำเงินกลับหลังเกษียณ

สำหรับคนที่ลงทุนระยะยาว 15–30 ปี อาจสะสมเงินลงทุนและผลตอบแทนไว้ต่างประเทศก่อน แล้วทยอยนำกลับมาใช้หลังเกษียณ

ในช่วงนั้น รายได้จากเงินเดือนหรือธุรกิจของเราอาจลดลง เงินที่นำกลับมารวมกับรายได้ประเภทอื่นจึงอาจตกอยู่ในฐานภาษีที่ต่ำกว่าช่วงวัยทำงาน

แทนที่จะถอนเงินก้อนใหญ่กลับมาภายในปีเดียว เราอาจทยอยถอนตามค่าใช้จ่ายจริง เช่น ปีละ 4–5% ของพอร์ต วิธีนี้ช่วยกระจายรายได้ออกไปหลายปี และยังเปิดโอกาสให้เงินส่วนที่เหลือเติบโตต่อ

วางแผนนำเงินต้นกลับอย่างมีหลักฐาน

เงินต้นไม่ใช่เงินได้พึงประเมิน แต่การจะระบุว่าเงินที่นำกลับเป็นเงินต้นหรือผลตอบแทน ต้องสอดคล้องกับข้อเท็จจริงและมีเอกสารพิสูจน์ได้ นักลงทุนจึงควรแยกบัญชี จัดเก็บหลักฐานการโอนเงินออก Statement การซื้อขาย เงินปันผล ภาษีที่ถูกหัก และการโอนเงินกลับอย่างเป็นระบบ ไม่ควรคิดเพียงว่าเราสามารถเลือกเรียกเงินทุกก้อนว่า “เงินต้น” ได้ตามต้องการ

หากมีหลายบัญชี ลงทุนหลายปี หรือซื้อขายจำนวนมาก ควรให้ผู้เชี่ยวชาญช่วยคำนวณก่อนนำเงินกลับ (ซึ่งทาง บลจ.ลีฟ ยินดีอำนวยความสะดวกในส่วนนึ้ให้กับนักลงทุนครับ)

ใช้ค่าลดหย่อนและเครดิตภาษีให้ครบ

เงินได้จากต่างประเทศจะถูกรวมกับเงินได้ประเภทอื่นเพื่อคำนวณตามฐานภาษีบุคคลธรรมดา นักลงทุนยังสามารถใช้สิทธิที่ตนมีอยู่ตามกฎหมาย เช่น ค่าลดหย่อนส่วนตัว ค่าลดหย่อนคู่สมรสและบุตร ประกัน กองทุนเพื่อการเกษียณ การยกเว้นเงินได้สำหรับผู้มีอายุ 65 ปีขึ้นไป รวมถึงเครดิตภาษีต่างประเทศที่เข้าเงื่อนไข

ภาษีที่ต้องจ่ายจริงจึงไม่ได้เท่ากับอัตราภาษีสูงสุดคูณด้วยกำไรทั้งหมดเสมอไป แต่ขึ้นอยู่กับรายได้รวม ฐานภาษี สิทธิลดหย่อน และเครดิตภาษีของแต่ละคน

แล้ว Estate Tax สูงสุด 40% จัดการได้ไหม?

ความเสี่ยงนี้มีอยู่จริง โดยเฉพาะคนที่ถือหุ้นบริษัทสหรัฐฯ หรือ ETF ที่จดทะเบียนในสหรัฐฯ โดยตรง และมีมูลค่ารวมเกินเกณฑ์ 60,000 ดอลลาร์ ณ วันเสียชีวิต

แต่ไม่ได้หมายความว่าเราต้องรีบขายหุ้นสหรัฐฯ ทั้งหมดตั้งแต่วันนี้

ถ้ายังอยู่ในช่วงสะสมทรัพย์สิน นักลงทุนอาจวางแผนติดตามสัดส่วนทรัพย์สินที่มีแหล่งในสหรัฐฯ เป็นระยะ เมื่อเข้าใกล้วัยเกษียณหรือพอร์ตมีขนาดใหญ่ขึ้นจึงค่อยทยอยปรับโครงสร้าง เช่น

• ทยอยขายและนำเงินกลับมาใช้ตามแผน
• ลดสัดส่วนหุ้นสหรัฐฯ โดยตรงเมื่ออายุมากขึ้น
• เปลี่ยนบางส่วนเป็นสินทรัพย์ที่ไม่เข้าลักษณะทรัพย์สินแหล่งสหรัฐฯ
• พิจารณา ETF ที่จดทะเบียนนอกสหรัฐฯ เช่น ไอร์แลนด์ เมื่อเหมาะกับแผนและข้อจำกัดของตนเอง
• ลงทุนผ่านกองทุนรวมไทย หากต้องการลดภาระการจัดการเอกสารและโครงสร้างภาษีด้วยตนเอง
• เตรียมข้อมูลพอร์ตและผู้ติดต่อไว้ให้ครอบครัวกรณีเกิดเหตุฉุกเฉิน

อย่างไรก็ตาม การเปลี่ยนหุ้นเป็นเงินสดไม่ได้ทำให้พ้นภาษีกองมรดกโดยอัตโนมัติในทุกกรณี เพราะต้องพิจารณาว่าเงินสดหรือบัญชีที่ถืออยู่จัดเป็นทรัพย์สินแหล่งใดด้วย หากพอร์ตมีมูลค่าสูง ควรวางแผนร่วมกับผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีระหว่างประเทศและมรดก

อย่าให้ภาษีทำให้เราตัดโอกาสลงทุนทั่วโลก

ถ้าคุณยังอยู่ในช่วงก่อนเกษียณ ต้องการการเติบโตของพอร์ต และมีเวลาลงทุนมากกว่า 15 ปี การกระจายเงินไปลงทุนในธุรกิจทั่วโลกยังมีประโยชน์มาก

เราไม่ควรพิจารณาเฉพาะภาษี แต่ต้องดูภาพรวมทั้งผลตอบแทนหลังภาษี ความเสี่ยง ค่าใช้จ่าย สภาพคล่อง การกระจายประเทศ และระยะเวลาลงทุน

หากหลีกเลี่ยงหุ้นต่างประเทศทั้งหมดเพราะกลัวภาษี เราอาจประหยัดต้นทุนบางส่วน แต่ต้องแลกกับการพลาดโอกาสเติบโตและการกระจายความเสี่ยงในระยะยาว ซึ่งอาจเป็นต้นทุนที่ใหญ่กว่า

ที่สำคัญ กฎหมายภาษีไม่ได้หยุดนิ่ง เกณฑ์ในวันนี้อาจได้รับการปรับปรุงในอนาคต เพื่อให้เกิดความชัดเจน ความเท่าเทียม และสอดคล้องกับรูปแบบการลงทุนของคนไทยมากขึ้น แผนภาษีจึงควรได้รับการทบทวนเป็นระยะ ไม่ใช่วางครั้งเดียวแล้วใช้ตลอดชีวิต

ทางเลือกที่จัดการภาษีง่ายกว่า ก็ต้องดูต้นทุน และทางเลือกอื่น ๆ ให้ครบ

สำหรับคนที่ไม่ต้องการจัดการเรื่องการนำเงินออกไปลงทุน การโอนเงินกลับ และเอกสารภาษีด้วยตนเอง การลงทุนผ่านกองทุนรวมไทยหรือ Depositary Receipt (DR) อาจเป็นทางเลือกที่สะดวกกว่า

ภายใต้หลักเกณฑ์ปัจจุบัน กำไรจากการขายหน่วยลงทุนของกองทุนรวมและ DR ในตลาดหลักทรัพย์ฯ สำหรับนักลงทุนบุคคลธรรมดาโดยทั่วไปได้รับยกเว้นภาษีเงินได้ จึงดูเหมือนเป็นทางเลือกที่ช่วยลดความยุ่งยากด้านภาษีลงทุนต่างประเทศได้

อย่างไรก็ตาม คำว่า “ประหยัดภาษี” ไม่ได้แปลว่า “ไม่มีต้นทุน”

เรายังต้องพิจารณาค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้นระหว่างทาง เช่น

• ค่าธรรมเนียมการจัดการ และค่าธรรมเนียมแรกเข้า
• ค่าใช้จ่ายรวมของกองทุน
• ค่าธรรมเนียมกองทุนหลัก
• ค่าป้องกันความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยน หรือ Hedging Cost
• ส่วนต่างราคาซื้อขายและอัตราแลกเปลี่ยน
• ค่าธรรมเนียมการซื้อขายหรือค่าธรรมเนียมอื่นตามโครงสร้างของผลิตภัณฑ์

ต้นทุนเหล่านี้แตกต่างกันมากในแต่ละผลิตภัณฑ์ และไม่ได้เกิดขึ้นครบทุกประเภท แต่บางกรณีเมื่อรวมค่าธรรมเนียมหลายชั้น ต้นทุนการป้องกันความเสี่ยง และค่าใช้จ่ายจากการซื้อขายบ่อย อาจสูงถึงประมาณ 4–5% ในบางปีได้ โดยเฉพาะนักลงทุนสายเทรดที่ปรับพอร์ตเป็นประจำ ต้นทุนยิ่งมีโอกาสบั่นทอนผลตอบแทนระยะยาว

เรื่องนี้สำคัญ เพราะค่าใช้จ่ายรายปีก็มีผลทบต้น หรือ Compounding Effect เช่นเดียวกับผลตอบแทน

สมมติพอร์ตสร้างผลตอบแทนก่อนค่าใช้จ่ายได้ปีละ 8% แต่มีต้นทุนรวมปีละ 2% ผลตอบแทนสุทธิจะเหลือประมาณ 6% เมื่อเวลาผ่านไป 15–20 ปี ความแตกต่างเพียงปีละ 2% สามารถทำให้มูลค่าปลายทางต่างกันอย่างมีนัยสำคัญได้

ดังนั้น อย่าดูเฉพาะว่าเครื่องมือใด “เสียภาษี” หรือ “ไม่เสียภาษี” แต่ควรเปรียบเทียบผลตอบแทนสุทธิหลังหักทุกอย่าง ทั้งภาษี ค่าธรรมเนียม ค่าเงิน และต้นทุนการซื้อขาย

การลงทุนโดยตรงอาจมีภาระด้านเอกสารและการวางแผนภาษีมากกว่า ขณะที่กองทุนรวมไทยหรือ DR อาจสะดวกและบริหารจัดการง่ายกว่า แต่ก็อาจมีต้นทุนแฝงระหว่างทางที่แตกต่างกัน

ไม่มีคำตอบเดียวว่าแบบไหนดีที่สุดสำหรับทุกคน เพื่อน ๆ ต้องลองชั่งน้ำหนักข้อดี ข้อเสีย ระยะเวลาลงทุน และพฤติกรรมการปรับพอร์ตของตัวเองอีกทีครับ

หมายเหตุ: สถานะการยกเว้นภาษีขึ้นอยู่กับประเภทผลิตภัณฑ์ คุณสมบัติของผู้ลงทุน และหลักเกณฑ์ที่ใช้ในขณะนั้น ส่วนต้นทุน 4–5% ไม่ใช่อัตราที่เกิดกับทุกผลิตภัณฑ์ ควรตรวจหนังสือชี้ชวน Factsheet ตารางค่าธรรมเนียม และนโยบายป้องกันความเสี่ยงก่อนลงทุน

สรุปแบบเข้าใจง่าย

ถ้าเน้นความสะดวกและไม่อยากจัดการเอกสารภาษีต่างประเทศด้วยตนเอง กองทุนรวมไทยอาจได้เปรียบ โดยเฉพาะกำไรจากการขายคืนหน่วยลงทุนของกองทุนรวมทั่วไป ซึ่งบุคคลธรรมดาได้รับยกเว้นภาษีเงินได้ภายใต้หลักเกณฑ์ปัจจุบัน

ส่วนกองทุนส่วนบุคคลมีจุดเด่นเรื่องการออกแบบพอร์ตให้ตรงกับเป้าหมายของเจ้าของเงิน แต่ไม่ได้เป็นเกราะที่ทำให้ภาษีจากการลงทุนต่างประเทศหายไป เพราะกองทุนส่วนบุคคลมีสถานะตามเจ้าของทรัพย์สิน หากเจ้าของเป็นบุคคลธรรมดา ผลตอบแทนก็ยังต้องพิจารณาตามหลักภาษีของบุคคลธรรมดา

อย่างไรก็ตาม ไม่ควรตัดสินจากภาษีเพียงด้านเดียว เพราะกองทุนรวมอาจมีค่าธรรมเนียมหลายชั้น รวมถึง Management Fee และ Hedging Cost ขณะที่กองทุนส่วนบุคคลก็มีค่าบริหาร ค่าผู้รับฝากทรัพย์สิน และค่าใช้จ่ายในการซื้อขายเช่นกัน

หัวใจสำคัญจึงอยู่ที่การเปรียบเทียบ “ผลตอบแทนสุทธิหลังภาษีและค่าใช้จ่ายทั้งหมด” ไม่ใช่ดูเพียงว่าทางเลือกใดได้รับยกเว้นภาษีครับ

อ้างอิง: คู่มือภาษีกองทุนรวมของกรมสรรพากร, ข้อหารือเรื่องสถานะทางภาษีของกองทุนส่วนบุคคล และ หลักเกณฑ์สัญญาจัดการกองทุนส่วนบุคคลของ ก.ล.ต.

บทความเพิ่มเติมจากแหล่งอื่น ๆ 

https://dime.co.th/th/articles/offshore-annual-summary

https://www.liberator.co.th/article/view/us-stock-tax-guide-2026

https://www.wealththink.co/15890

https://jittawealth.com/blog/foreign-investment-tax-guide/